ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
122
زاد المسافرين ( فارسى )
قرحه ، دفع شدن چرك بيشتر است و در جرب المثانه دفع شدن آن به سبوس شبيه است . و در جرب المثانه گاه باشد كه مكرر رطوبتى سيلان مىكرده باشد و گاه باشد كه قليل خونى دفع مىشده باشد . و بالجمله چرك بحت مختص قرحه است و در ساير علامات ، قرحه و جرب با هم شبيه و شريكاند ؛ معالجه هم يكى است مگر در آنچه مذكور خواهد شد . علاج در هريك از جرب و قرحهء مثانه اگر علامات غلبهء خون ، چنانچه در صداع دموى مذكور شد و مرض شديد باشد ، فصد باسليق كنند يا حجامت ميان شانه بكنند و اگر فصد را مانعى باشد و تبريد به مبردات چنانچه در نوع اول مذكور شد . و در قرحه ترك حيوانى ضرور است و خوردن ماء الشعير يا بنادق البزور و شربت بنفشه و لعاب بزرقطونا يا مبردات مذكوره و بنادق البزور . و بالجمله آنچه در نوع اول مذكور شد در قرحه و جرب ، چكانيدن شير دختر و سفيدهء تخم مرغ با شياف ابيض و بدون آن چكانيدن گل سرشوى با شير دختر يا سفيدهء تخم مرغ و فتيله را به اينها غلطانيدن و در قضيب گذاشتن [ نافع است ] . و استعمال شيافى كه در دفع سوزش نظير ندارد و از اسرار مكتومه است ، صفت آن اين است : فضله موش ، فضله ملخ از هريك ، دو مثقال ؛ شير خشت ، يك مثقال ؛ دم الاخوين ، يك مثقال ؛ انزروت ، صمغ عربى ، نشاسته از هريك ، نيم مثقال ؛ اجزاء را نرم كوبيده با شير الاغ خمير كرده شيافهاى بلند و باريك بسازند و مكرر در مجراى بول بگذارند . و ماليدن گل سرشوى با شير دختر يا عرق بيد يا آب بر قضيب نافع است و مسكن سوزش و خارش است . و در قرحه و جرب مثانه مداومت به قى كردن ، دفع مرض بالكليه مىكند و در آخر كه حدت ماده كم شده باشد براى اصلاح قرحه ، قرص كاكنج كه صفت آن اين است مناسب است : كاكنج و خشخاش از هريك ، ده مثقال ؛ مغز تخم خيار ،